Connect with us

DÜNYA

Pandemi ne zaman durdurulamaz hale geldi?

Salgın hastalıkların ileriye dönük yaşandığı, ancak yalnızca geriye doğru anlaşılabildiği söylenir.

Covid-19 salgını, ilk olarak 2019 Aralık’ta Çin’in Wuhan kentinde tespit edilmesinin bu yana 1,7 milyon kişinin ölümüne sebep oldu.

Şimdi ise uzmanlar virüsün küresel olarak ne zaman kontrolden çıktığı yönündeki araştırmalarına devam ediyor.

Ve elbette ki buradan geleceğe dair de çıkarılacak dersler de ayrı bir önem arz ediyor.

‘Yaklaşım en büyük hataydı’

Bazen çelişkili olsa da bilim insanlarının anlattığı hikayelerin ortak bir yanı var:

Bilimsel çevrelerde bunun çoktandır beklenen büyük bir salgın olduğu aniden fark edildi ancak siyasi çevrelerin buna yeni bir koronavirüs olarak değil ‘grip salgını’ olarak yaklaşma hatasıyla yüzleştiler.

Bazıları salgının yayılmasının doğası gereği üstel ve dinamikleri açısından öngörülemez olduğunu iddia ederken, diğerleri de Covid-19’un Çin’de ilk ortaya çıkışından kısa bir süre sonra başka yerlerde yayılmaya başlamasıyla birçok noktada kaçırılan fırsatları işaret ediyor.

‘Pandemi’ kelimesi

Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu’ndan epidemiyoloji alanında çalışmalar yapan Doç. Dr. William Hanage, sene başında “pandemi” kelimesiyle olan ilişkisini şu sözlerle anlatıyor:

“Pandemi kelimesini ilk kez 28 Ocak’ta arkadaşıma attığım bir mesajda kullandım. Dünya Sağlık Örgütü uluslararası önemde bir halk sağlığı acil durumu ilan etmişti. Eğer H1N1 (influenza) olsaydı zaten pandemi olarak adlandırılırdı diye düşündüğümü hatırlıyorum.

“Kelimenin kendisi pratik bir güce sahip olmasa da insanları harekete geçme yönünde bilgi vermek için güçlü. Ancak gecikme yardımcı olmadı.

“Hatta daha sonra virüsün Çin dışında da yayılmasına şahit olduk. Çoklu bir yayılımdı bu. İran’da ilk iki vakanın duyurulmasının ardından hızlanan ölüm haberlerinin bizi bir girdabın içerisine sokacağını biliyordum.

“Bir toplantıdaydım. İnsanlar olayın vahameti hakkında konuşuyorlardı. Ben de uçakta öksüren insanlardan bahsediyordum. Ardından ise birisi benim cümlemi tamamladı ve ‘İnsanlar küt diye gitmeye başladı’ dedi.”

‘Pandemi yönetiminin ilk kuralı: Lafı Evirip çevirmeden söyleyin’

Hanage sözlerine şöyle devam etti:

“İyi bir pandemi yönetiminin ilk kuralı şu; bunu insanlara doğrudan söylemek zorundasınız. Lafı evirip çevirmeden söyleyin. Bu türden açıklamalar gerekliydi. Ama Mart ayına kadar riskleri önemsemeyen halk sağlığı yetkilileri tarafından salgın göz ardı edildi.”

‘Çabalar eksik kaldı’

Hanage geriye dönüp baktığında en çok da ABD ve İngiltere de dahil olmak üzere birçok ülkenin, enfeksiyonların ilk yayılımı ile daha etkili bir şekilde mücadele etmek için attıkları somut çabaların eksikliğinden şaşırıyor.

Ancak Hanage’a göre kaçırılan en büyük fırsat, Avrupa’nın ilk ciddi salgını olan Kuzey İtalya’daki salgına diğer ülkelerin nasıl tepki verdikleriydi:

“Gördüğüm kadarıyla kırılma noktası, diğer ülkelerin İtalya’da olup bitenlere dikkat etmemeleriydi.”

Hanage şimdi dahi politika çevrelerinde ve bireyler arasında aynı zihinsel uyumsuzluğun olduğunu söylüyor.

Net olan bir şey varsa o da, bilim insanları şansın kaçırıldığı konusunda hemfikir.

Çin’den ABD’ye getirilen insanlar

Michael Worobey ve meslektaşları tarafından virüsün evrimini izleyen ve Ekim ayında Science dergisinde yayımlanan bir makale, bazı anlatıların aksine, Avrupa ve ABD’deki bazı erken çabaların ilk ortaya çıkan kümeleri zamanında “bastırmada” anlaşıldığından çok daha etkili olabileceğini öne sürüyor.

Yayımlanan makalede, “Çalışmamız, hızlı erken müdahalelerin, virüsün erken girişlerinin Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri’nde yaygınlaşmasını başarıyla engellediğini öne sürüyor. Sonrasında ise virüsün Çin’den ABD’ye ve İtalya’ya taşınması Avrupa ve Kuzey Amerika’da uzun süreli yayılım ağını meydana getirdi” ifadeleri yer aldı.

Makalenin devamında ise Trump yönetiminin Çin seyahatlerini engellemesine rağmen 40 bin ABD vatandaşını Çin’den ülkesine getirmesine de değiniliyor.

Worobey bunun, “ABD ve Avrupa’daki büyük salgınları tetikleyen virüsün seri, çoklu girişlerinden” birine yol açtığını söylüyor.

Başka bir deyişle, halk sağlığı yetkilileri, ülkelerine gelen yeni enfeksiyonları görmemeleri sebebiyle, hastalığa karşı koymanın mümkün olduğu konusunda yanlış dersler çıkardılar.

Virüsün mutasyon geçmişiyle yayılmasına ilişkin kendi analizini yapan Cambridge Üniversitesi’nden Peter Forster, Worobey’in belirgin zaman çizelgesi fikrine katılmıyor.

Enfeksiyonlar için farklı bir yol öneren Forster’in çıkardığı sonuçlar ise Worobey ile benzerlik gösteriyor.

Hanage ve Worobey gibi, o da en etkili bir yöntem olan erken aşamada virüsün izini sürmenin bir fark yaratmış olabileceğine inanıyor.

“Chris Whitty’ye (İngiltere Kamu Sağlığı İdaresi Başkanı) bunu çok erken öneren bir mesaj gönderdim. Ama bir cevap alamadım. Birkaç hafta sonra ise virüs her yere dağıldı.

“Beni Ocak ayının ortasında ciddi olduğuna inandıran şey, Çin’deki ölümlerin iyileşmeye oranına bakmaktı. Şimdi asemptomatik vakaların eksik bildirildiğini biliyoruz, ancak bu bir uyarı olmalıydı.”

‘Zihniyet değişmeli’

Herkes için netleşen şey, hem solunum hastalıklarının izlenmesinin hem de “bir sonraki pandeminin” en olası kaynağı olarak çok uzun süredir grip salgınına odaklanan daha geniş bir zihniyetin değişmesi gerektiği.

Uzmanlığının virüslerin nasıl geliştiğini izlemek olduğunu söyleyen Forster, “Virüsün nasıl mutasyona uğradığını çok düzenli bir şekilde izlemeniz gerektiğini söyleyebilirim” diye konuşuyor.

Worobey ve meslektaşları da çalışmalarında benzer bir sonuca vardılar. “Bulgularımız, pandemi öncesi bir dönemde Seattle Grip Çalışması gibi yoğun, toplum düzeyinde solunum virüsü izleme mimarileri oluşturmanın potansiyel değerini vurguluyor.

“Bir salgına dönüşmeden önce vakaları erken tespit etmek, pandemi döneminde kıyaslanamaz bir değere sahiptir.”

Hanage’a göre çıkarılacak dersler daha kapsamlı. Atılan yanlış adımları açıklarken “İnsanlar hata yapabilir” diyen Hanage sözlerini şöyle bitiriyor:

“Ama hatalardan ders çıkarmamak affedilemez”

Continue Reading
Advertisement

Son haberler

TÜRKİYE2 saat ago

Sanatçı Rasim Öztekin hayatını kaybetti

Ünlü tiyatro ve sinema oyuncusu Rasim Öztekin hayatını kaybetti.   Ünlü tiyatro ve sinema oyuncusu Rasim Öztekin geçirdiği kalp krizinin ardından tedavi...

GÜNDEM4 saat ago

17 pozitif vaka

Son 24 saatte yapılan test sayısı 6164 olup, 12’si yerel 17 pozitif vakaya rastlanmış, 43 kişi taburcu edilmiştir. 2 kişi...

GÜNDEM5 saat ago

Rum hükümetinin sınıra dikenli tel çekmesi tepkilere yol açtı

Güney Kıbrıs’ta hükümetin, KKTC’den gelen göçmenleri engellemek için sınır bölgelerine dikenli tel çekmeye başlaması ara bölgede arazisi olan Rum çiftçiler...

GÜNDEM5 saat ago

Yağmur bekleniyor

Meteoroloji Dairesi, yarın yer yer hafif, perşembe günü de yer yer sağanak yağmur beklendiğini bildirdi. Meteoroloji Dairesi’nden yayınlanan 9-15 Mart tarihleri arasında...

GÜNDEM5 saat ago

TC Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Boris Johnson Kıbrıs meselesini görüştü

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve İngiltere Başbakanı Boris Johnson gerçekleştirdikleri telefon görüşmesinde Kıbrıs meselesini konuştu. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip...

GÜNDEM5 saat ago

Taşımacıların eylemi sürüyor

Kıbrıs Türk Toplu Taşımacılar Birliği (KTTTB) pandemi nedeniyle çalışamadıklarından dolayı seyrüsefer, muayene, T izin belgesi ücreti, yıllık vergi, çalışanların sosyal...

DÜNYA6 saat ago

İngiltere’de endişe verici yeni bir mutasyon daha ortaya çıktı

İngiltere’de Güney Afrika ve Brezilya varyantlara benzer özelliklere sahip yeni bir mutasyon tespit edildi. Public Health England (PHE) tarafından yapılan...

GÜNDEM7 saat ago

“Hibenin tamamı yatırımlara gidecek”

Başbakan Ersan Saner, Türkiye ile imzalanan protokol uyarınca verilecek hibenin tamamının yatırımlara gideceğini, 750 milyon TL’nin savunmaya, 800 milyon TL’nin...

Mart 2021
PSÇPCCP
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031 

Kategoriler